Kabinet vecht tegen eurocrisis

AMSTERDAM - De economische crisis leidt tot dalende koopkracht, een hogere staatsschuld en een groter overheidstekort dan eerder werd verwacht, zo blijkt uit de Miljoenennota die donderdag door de fout van een it-bedrijf een dag te vroeg op straat belandde.

© ANP

De Miljoenennota is een samenvatting van de belangrijkste plannen en keuzes van het kabinet en geeft aan welke kosten daaraan verbonden zijn.

'Koersvast in onzekere tijden', heeft de Miljoenennota dit jaar als titel meegekregen als verwijzing naar de gevolgen van de Europese schuldencrisis. De overheid kan de rekening van de economische crisis niet kosteloos blijven doorschuiven naar toekomstige generaties, zo stelt de regering.

Het kabinet wil de economie versterken en de overheidsfinanciën gezond maken "en maakt daarbij een overtuigde keuze voor een compacte en meer doelmatige overheid en meer ruimte voor een krachtige private sector".

Een aantal belangrijke economische groeicijfers lekten al eerder uit. Zo groeit de economie volgend jaar naar verwachting met 1 procent, waar eerder gerekend werd op 1,75 procent. 

Begrotingstekort

Het kabinet rekent in de miljoenennota met een fors hoger begrotingstekort voor dit jaar en de komende jaren dan waar eerder van uit werd gegaan.

Zo komt het begrotingstekort dit jaar uit op 4,2 procent waar in juni nog werd gerekend op 3,7 procent. Ook volgend jaar ligt het tekort met 2,9 procent hoger dan de eerder geraamde 2,2 procent. Het ligt dan maar nipt onder de 3 procent die de eurolanden als grens hanteren.

In 2015 komt het tekort op 1,8 procent, waar het kabinet eerder nog rekenende op 0,9 procent.

Staatsschuld

Het kabinet verwacht dat de Nederlandse staatsschuld de komende jaren oploopt tot 451 miljard euro in 2015. Volgend jaar ligt de schuld op 407 miljard, 16 miljard meer dan dit jaar.

De staatsschuld als percentage van de totale omvang van de Nederlandse economie bedraagt volgend jaar 65,3 procent en stijgt daarna tot 66,4 procent in 2014. Nog maar vier jaar geleden, vlak voor de internationale kredietcrisis uitbrak, lag de staatsschuld op 45,3 procent.

Ook in Nederland zal het afbouwen van de hoge overheidsschulden worden bemoeilijkt door de vergrijzing, aldus het Kabinet. "De vergrijzende bevolking zal bovendien een opwaartse druk geven op de collectieve lasten om de stijging van AOW-uitgaven en zorgkosten te dekken."

Bedreiging

Het Kabinet noemt de de stijging van de collectieve zorguitgaven "een grote bedreiging voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën". Als deze stijging doorzet zullen de zorguitgaven toenemen van 10 procent van het bbp op dit moment naar circa 18 procent in 2040. 

Op dit moment geeft een modaal inkomen al meer dan een vijfde van zijn inkomen uit aan zorg, zo rekent het Kabinet voor. "Zonder kostenbeheersende maatregelen loopt dit op tot bijna 40 procent in 2040."

De koopkracht daalt volgend jaar in doorsnee met 1 procent. De helft van de huishoudens ziet de koopkracht met meer dalen en de andere helft met minder.

Alleenverdieners die ver boven het minimumloon zitten, leveren het meest in: 1,5 tot 2,25 procent. Er wordt 100 miljoen euro extra uitgetrokken voor bijzondere bijstand.

Lasten

Om het ondernemerschap te stimuleren streeft het kabinet naar het terugdringen van de administratieve lasten van 10 procent tot en met 2012 en in de periode daarna 5 procent per jaar.

Door de Europese schuldencrisis lopen de garanties die de overheid geeft aan instellingen als het Internationaal Monetair Fonds sterk op. Begin 2008 bedroeg het garantietotaal van de overheid nog 66,5 miljard euro, ongeveer 12 procent van het bbp. Naar verwachting zal het garantietotaal eind 2011 opgelopen zijn tot 187 miljard euro.

Andere belangrijke zaken:

- Totale inkomsten: 231,9 miljard

- Totale uitgaven: 245,3 miljard

- Ombuigingen: 7,9 miljard euro

- Investeringen: 2 miljard

- Werkloosheid: 406.000

- De belasting- en premieontvangsten nemen in 2012 met 10,7 miljard euro toe, waarvan 2,9 miljard euro als gevolg van beleidsmaatregelen.

- Bij de uitgaven voor de ov-studentenkaart doen zich tegenvallers voor. Maar aan de studiefinanciering verwacht het kabinet juist minder kwijt te zijn.

-  De Nederlandse overheid heeft een flinke rentemarge gepakt op leningen die eerder zijn verstrekt aan financiële instellingen. Bank en verzekeraar ING heeft inmiddels 7 miljard euro terugbetaald van een lening, waarop de Nederlandse staat een rente heeft ontvangen van 17 procent op jaarbasis.

- Nederland trekt volgend jaar miljoenen minder uit om noodhulp te kunnen bieden aan landen die getroffen zijn door natuurrampen, geweld en aanslagen. Het budget ervoor neemt met 31 miljoen euro af van 250 miljoen naar 219 miljoen.

-  Het koningshuis kost volgend jaar 39,5 miljoen euro. Dat is 500.000 euro minder dan dit jaar werd uitgegeven.

- De Gasunie moet definitief 1,7 miljard euro afschrijven als gevolg van nieuwe toezichtsregels.

Een taartdiagram van alle uitgaven: 

(c) NU.nl/Jelle Kamsma