Crisis zonder concurrentie

In de Telegraaf van afgelopen zaterdag schreef Jaap van Duijn over de manier waarop wij als burgers tegen belastingen aankijken.

Zijn betoog ging over het feit dat we weer moeten kijken naar belastingen als een vergoeding voor verleende diensten en niet zozeer als het sponsoren van een gemeentelijk ambtenarenapparaat. “Wij zijn er niet voor de ambtenaren, maar de ambtenaren zijn er voor ons”, stelt de heer van Duijn en vervolgt met de uitspraak dat het verhogen van de gemeentelijke belastingen in tijden van crisis even vreemd is als het verhogen van de prijzen voor televisies door Philips als het economisch tegen zit.

Dat zou de dood zijn voor het bedrijf, want als Philips de prijzen verhoogt, gaat men naar een andere leverancier die wel een prijsstrategie hanteert die past bij de economische ontwikkeling.

Plaatsonafhankelijke dienstverlening

In wezen heeft de heer van Duijn groot gelijk met zijn stellingen, maar hij gaat voorbij aan een belangrijk feit: gemeenten zijn monopolist in hun 'markt'.

Deze situatie staat op nummer 4 in de top 10 van knelpunten die de overheid heeft geïdentificeerd en die op korte termijn wil oplossen. Dit is vooralsnog alleen gekoppeld aan het aanvragen van een paspoort, maar het stemt hoopvol:

“…Er wordt op dit moment gewerkt aan het mogelijk maken van het plaatsonafhankelijk verstrekken van een reisdocument. Het wetsvoorstel tot wijziging van de Paspoortwet is op 20 januari 2009 goedgekeurd door de Tweede Kamer. [..] De verwachting is dat de plaatsonafhankelijke dienstverlening voor reisdocumenten in 2011 mogelijk wordt.”

Het Ministerie van Binnenlandse Zaken geeft hier dus prioriteit aan, aangezien uit onderzoek blijkt dat dit kan leiden tot een daling van de administratieve lasten voor burgers van bijna 225.000 uur per jaar!

Deze winst is te maken doordat mensen die bijvoorbeeld in Amsterdam werken en in Diemen wonen, niet twee keer een ochtend vrij hoeven te nemen om naar het gemeentehuis in de eigen woonplaats te gaan voor een nieuw paspoort, maar dat men dat in de pauze kan doen waar men werkt.

Kat op het spek

Door plaatsonafhankelijke dienstverlening doet zich echter nog een interessant verschijnsel voor: aangezien de kosten voor dienstverlening (de leges) per gemeente verschillend zijn, ontstaat er voor de klant van de overheid de mogelijkheid om ‘te shoppen’ en te zoeken naar de goedkoopste plek om zaken te doen met de overheid.

Hierdoor zullen gemeenten die minder vragen voor een paspoort meer klanten trekken en zullen gemeenten die te veel vragen gedwongen zijn om de prijzen te verlagen.

Indien de kostprijs dan hoger ligt dan de prijs die een burger wil betalen voor de dienstverlening, dan zal er een sterke prikkel zijn om de kosten te verlagen. Ik ben hoopvol dat dit uiteindelijk zal leiden tot efficiëntieverbetering.

Motivatie

Toegegeven: gemeenten staan voor een hele lastige periode, waarin hard moet worden bezuinigd. Dit zal niet zonder gevolgen blijven, maar het zou idealiter een motivatie moeten zijn om efficiënter te werken en niet tot het verhogen van de leges om de bezuinigingen te compenseren.

Zolang er echter geen sprake is van gezonde prikkels hou ik mijn hart vast. Een crisis zonder concurrentie is de kat op het spek binden.

Robert Mekking is zelfstandig adviseur in de de e-overheid en expert op het gebied van het Zaakgericht Werken. Voor meer informatie: www.zaakgerichtwerken.com of volg Robert op www.twitter.com/robertmekking.