Functioneel boos

Alle communicatietraining ten spijt lukt het soms niet om door te dringen tot bepaalde personen. Dan helpt maar één ding: boos worden!

Door alle verhuisperikelen vrees ik dat mijn metaforen een nogal doordringend doe-het-zelf geurtje hebben. Het zij zo.

Vandaag had ik een kleine aanvaring met een radiator. Dit integrale onderdeel van de centrale verwarming in de woonkamer werd niet warm. Gewoon eigenzinnig koud blijven als de rest van het circuit welhaast roodgloeiend staat heeft wat rebels. Wat eigenzinnigs. Maar het kan natuurlijk niet en de situatie moest worden gecorrigeerd. Ik heb daarom diverse potentiële oplossingen uitgeprobeerd, maar zonder gevolg.

Uiteindelijk bleef er maar één mogelijke reden over: het ventiel zat vast. En dan helpt maar één ding: een ferme tik met de hamer. Bevrijdend, verlossend en… het hielp. In de auto terug kwam ik mijmerend tot de conclusie dat het in mijn professionele leven soms ook zo werkt.

Ze willen gewoon niet!

Door mijn werk in organisaties, kom ik regelmatig weerstand tegen. Ik heb hier al eerder over geschreven. Weerstand is niet erg, het geeft aan dat je dingen aan het veranderen bent. Door aandacht aan die weerstand te bieden en een geschikte strategie toe te passen, ontwapen je diegenen die weerstand bieden en als je het op de juiste manier doet, heb je er een aantal medestanders bij.

Wat in die aanpak vaak niet besproken wordt is die zeldzame situatie waarbij niks lijkt te werken, wat je ook probeert. Ergens komt dan het inzicht: ze willen gewoon niet! Ze vertikken het! In zo’n situatie is de spreekwoordelijke tik met de hamer noodzakelijk. Dat betekent functioneel boos worden!

Functioneel boos

Als je net als ik door en door getraind bent in de diverse facetten van de communicatie moet je wel een drempel over voor je geloofwaardig boos kunt worden. Het is tegennatuurlijk. Maar als het je dan lukt zul je zien dat diegenen die het ondergaan danig onder de indruk zijn van de uitbarsting en dit kan precies het zetje zijn dat nodig is.

De manier waarop je boos wordt, is natuurlijk geheel vrij. De een wordt boos op ijzig kalme wijze en de ander zal een donderende preek prefereren. Maakt op zich niet uit, maar hou wel de volgende spelregels in de gaten…

Ten eerste: word boos onder elkaar. Geschreven boosheid valt niet meer terug te nemen en zeker in formele organisaties kan dat tot ongewenste escalaties leiden. Ten tweede speel je altijd op de bal en niet op de man. Word dus nooit boos op de persoon, maar op het gedrag.

Ten derde: boos zijn op zichzelf is niet productief. Kom daarom na een aanval van functionele boosheid altijd terug op de situatie. Bied je excuus aan en maak daarmee de situatie rijp voor de gewenste verandering.

Geniet, maar word boos met mate

Zoals gezegd is het dus soms nodig om boos te worden. Indien je het goed doet en de spelregels in de gaten houdt, kun je een vastgeroeste situatie op de juiste manier in beweging brengen. En dan voelt het goed!

Realiseer je echter wel dat het effect van deze aanpak omgekeerd evenredig is aan hoe vaak je het toepast. Met andere woorden, word boos met mate. Het is een extra gereedschap in je gereedschapskist dat past bij uitzonderlijke situaties.

Robert Mekking is organisatieadviseur bij Desiris Advies. Reageren? www.twitter.com/robertmekking