ZZP’ers hebben maar één belang en dat is het eigenbelang. Voor het bedrijfsleven in zijn geheel hebben ze geen toegevoegde waarde. Of het moet zijn dat ze de grootste klappen van de economische teruggang opvangen.

Door Robert Mekking

"Een groep mensen kiest er alleen voor zzp’er te worden vanwege de fiscale voordelen." Die kritiek uitte het Centraal Planbureau vorige week na een studie over de Zelfstandigenaftrek en de MKB-winstvrijstelling. Heel ondernemend Nederland viel over het instituut heen. “Belachelijk” was het unanieme oordeel. ZZP’ers zijn lievvv! Maar is dat wel zo?

Of dit specifieke onderzoek van het CPB klopt, dat weet ik niet. Maar de fundamentele analyse dat veel zzp’ers al calculerend besluiten voor zichzelf te gaan deel ik wel degelijk. Sterker nog: mensen die vrijwillig zzp’er worden doen uitsluitend vanwege het eigenbelang.

Of dat eigenbelang bestaat uit de zucht naar vrijheid, of simpelweg uit economische overwegingen doet er niet toe. Het blijft eigenbelang. En daar is niks mis mee, vanuit het perspectief van de zzp’er is dat volkomen terecht.

Prijserosie

De BV Nederland wordt echter niet beter van al die zelfstandigen. Aangezien zzp’ers geen werkgelegenheid creëren en er ook geen extra innovatie uitgaat van het groeiende leger eenpitters is het intrinsieke effect op de economie nihil.

Als het al niet negatief is. Al die zzp’ers concurreren namelijk hevig met de bestaande bedrijven, wat leidt tot prijserosie en omzet- en winstdruk. Het zou mij ook niks verbazen als het enorme aantal faillissementen in het MKB de afgelopen periode voor een deel te wijten is aan deze ontwikkeling.

Probeer het voor jezelf

Ironisch genoeg leiden al die omvallende bedrijven weer tot nieuwe starters op de singlesafdeling van de ondernemersmarkt. Als je je baan verliest en je hebt skills, dan probeer je in een vastzittende arbeidsmarkt natuurlijk lekker voor je zelf.

Het logische gevolg van deze beweging is uiteraard dat er een vervanging plaatsvindt van reguliere arbeidsplaatsen door zzp’ers. Ook hier geldt weer: is dat dan erg? Nee, natuurlijk niet. Het is eenvoudigweg marktwerking.

Kreukelzone

Nog even terug naar mijn opmerking dat zzp’ers geen intrinsieke meerwaarde hebben voor de economie. Daarmee ga ik misschien een beetje te kort door de bocht. ZZP’ers dienen namelijk wel degelijk een algemeen nut.

Ze zijn de kreukelzone van de economie. Ze absorberen de schok als er minder opdrachten zijn door eenvoudigweg minder productieve uren te draaien. Soms tot op het absolute minimum toe. Of dacht je dat we echt maar 5 procent werkloosheid kennen in Nederland? Nee, natuurlijk niet.

Grappig. Het CPB (inderdaad, dat instituut dat zo naar doet over zzp’ers), rekent deze verborgen werkloosheid voor het gemak maar niet mee in de werkloosheidcijfers. 

Wie denkt hier nou alleen aan zichzelf?

Robert Mekking heeft niks tegen zzp’ers. Sterker: enkele van zijn beste vrienden zijn zzp’ers! Hij is medeoprichter van MvR & Partners en schrijft deze column op eigen titel. Reageren? www.twitter.com/robertmekking.