De ingrediënten van 'flow'

Soms gebeurt het ineens. Het manifesteert zich niet door een straal licht uit de hemel, begeleid door een engelenkoor. Niet létterlijk, in elk geval. Tóch is het, voor zowel trainer als trainee, goed te merken wanneer er 'flow' ontstaat.

Ik vergelijk het wel eens met verliefdheid: je voelt je energiek, er vliegen vlinders in je buik en als je niet uitkijkt loop je met een dommig aandoende grijns op je gezicht. De hele dag. De hele week.

En als de klok op twaalf staat, heel je leven. Dat laatste is niet wetenschappelijk bewezen, maar volgens mijn oma is het wel wáár.

Definitie

Op wikipedia.org vond ik de volgende definitie van flow: “'Flow' refereert aan een mentale toestand waarin een persoon volledig opgaat in zijn of haar bezigheden. Flow wordt gekenmerkt door op de betreffende acties gerichte energie en activiteit, volledige betrokkenheid daarbij, alsmede het feit dat men de activiteiten succesvol uitvoert.”

Deze definitie is volgens mij volledig, voor zover dat kan, bij het begrip flow. Ik vind namelijk eigenlijk dat de omschrijving enkel en alleen uit superlatieven zou moeten bestaan.

Maar dat is taalkundig vast niet zo netjes. Dus ik hou het bij deze omschrijving, en bedenk daar in mijn hoofd engelenkoren en een lichtstraal uit de hemel bij.

Vrijdagmiddagflow

Afgelopen vrijdag gebeurde het. En of het nou éxtra leuk was omdat ik er van tevoren wat tegenop zag weet ik niet, maar het was gewéldig. Van een voorganger kreeg ik mee dat ik met een, naar haar zeggen, ‘moeilijke groep’ te maken zou krijgen.

Nu weet ik dat deze omschrijving volgens theorieën rond groepsdynamiek geheel onjuist is omdat een groep altijd van state of mind kan veranderen, maar toch weten wij allemaal wat zij hiermee bedoelde.

Het gevolg van haar tip, samen met een medelijdende blik toen ik vertelde dat mijn training op vrijdag zou plaatsvinden, maakte dat ik mij éxtra goed voorbereidde en dat ik mij extra verdiepte in groepsdynamiek.

Checklist

Eerder genoemde definitie bestaat uit meerdere onderdelen. In mijn ogen is deze definitie dan ook bruikbaar als checklist voor flow, een meetsysteem zo u wilt. Ik wil dat graag demonstreren naar aanleiding van mijn ervaringen vrijdag:

Volledig opgaan in bezigheden

Toen er een brandoefening was op de locatie, wilde de groep deze het liefst negeren. Er was ‘toch geen echt gevaar’. De trainees zaten er, naar eigen zeggen, “net zo lekker in”.

Voor een BHV-er een zorgelijke ontwikkeling, voor mij als trainer een heerlijke situatie. Rest mij te zeggen dat wij toch, na enig aandringen van mijn kant, naar buiten zijn gegaan.

Op acties gerichte energie en activiteit

De heren en dames kwamen allemaal met een hoofd vol zorgen en een PDA vol “issues” binnen. Ondanks de vraag deze uit te zetten, werden mailboxes toch “stiekem” gecheckt.

Echter na een uur werden deze tóch nog uitgezet en in de tas gestopt. Geluiden in de gang werden genegeerd, er werd muisstil naar elkaar geluisterd.

Volledige betrokkenheid

Wanneer ik cases aandroeg, werden er ervaringen gedeeld. Er werd feedback gegeven op input, er werden ideeën aangedragen.

Zo werd de training een eigendom van alle deelnemers, en het resultaat was verbluffend. Vol verse plannen stapten zowel de groep als ik zelf naar buiten.

De activiteiten succesvol uitvoeren

En nu komt het spannende moment voor een trainer. Trainees stappen naar buiten met een hoofd vol nieuwe inzichten en met een pakket nieuwe vaardigheden. En dan? De PDA’s gaan weer aan, de alledaagse beslommeringen komen weer om de hoek kijken… Wordt er echt iets met de training gedáán?

Over twee weken hoor ik het, dan zie ik deze groep weer. Tot die tijd hoop ik dat zij, net als ik, tijdens de hectiek van het werk en de feestdagen af en toe terugdenken aan die ene vrijdag, waarop wij tot nieuwe inzichten kwamen en waar de buitenwereld met haar problemen niet leek te bestaan.

Dát was de dag waarop wij het geluk hadden flow te ervaren.

Sanne Nuij van Arnhem is directeur/eigenaar van Plan T, een adviesbureau voor verandermanagement. Plan T biedt ook trainingen op het gebied van creativiteit en communicatie voor bedrijven én particulieren. Sanne is te volgen op twitter.com/SanneNvA