Geen bedrijvigheid geen economie

Er is de laatste tijd veel gezegd en geschreven over de krimp van de Nederlandse bevolking. Vooral door verlies van bedrijvigheid krijgen plattelandsregio’s last van ‘ontvolking’ met alle gevolgen van dien.

Over welke regio’s in Nederland hebben we het eigenlijk over als we het over het platteland hebben? Goed beschouwd hebben we in Nederland maar twee regio’s waar een grote economische dynamiek heerst, namelijk de Randstad en Midden-Nederland. Dit betekent dat het complete Noorden, Oosten en Zuiden van Nederland de grootste klappen kunnen verwachten van de aanstaande bevolkingskrimp.

Welke gevolgen heeft een bevolkingskrimp eigenlijk? Ten eerste zal het demografisch evenwicht verstoord raken, enerzijds door de vergrijzing en anderzijds doordat jonge mensen automatisch naar gebieden trekken waar werkgelegenheid is en meer dynamiek heerst. Ten tweede zal door de krimp het voorzieningenniveau in dorpen dramatisch verslechteren danwel geheel verdwijnen om de simpele reden dat winkels niet meer rendabel te exploiteren zijn. Ten derde zal samenhangend met vorenstaande verpaupering van plattelandsdorpen en steden optreden met als gevolg meer criminaliteit en dus een onveiliger leefomgeving voor de ‘achterblijvers’.

Van onder af

Ook binnen de gelederen van de landelijke politiek beginnen zich de contouren van het krimpingsyndroom zich af te tekenen. Echter is het binnen de politiek een ver van mijn bed show omdat veel van deze beleidsbepalers niet eens weten hoe het platteland er uit ziet en zich meer druk maakt over de eigen positie danwel die van de partij.

Het is net als met het klimaatprobleem: de politiek is bezig met het rollenspel en speelt niks klaar om het probleem daadwerkelijk op te lossen. Nee, net zoals bij duurzaamheid moet het bij het leefbaar houden van het platteland blijkbaar van onder af komen. Ondernemers en burgers moeten zelf aan de slag om oplossingen te genereren. Dit kan echter moeilijk zonder steun van de overheid.

Waar het bij het klimaatprobleem iedere burger treft, kunnen veel mensen zich maar weinig een voorstelling maken bij de effecten van een bevolkingskrimp. Niet dat de krimp op zichzelf het grote probleem is. Het grote probleem zit hem in de economische dynamiek die zich steeds meer in stedelijke gebieden concentreert en daarmee het platteland langzaam maar zeker vleugellam maakt en als een katalysator werkt bij de ontvolking van het platteland. Het laatste decennium zo gewenste en gecreëerde economische kernzones zijn een doodsteek voor de leefbaarheid van het platteland, tenzij er een nieuwe wind gaat waaien.

Ondernemerschap

Wat brengt economische dynamiek op gang en houdt het in stand? Juist ja, ondernemerschap. Ondernemerschap is de kurk waarop onze welvaart, en in zekere zin ook ons welzijn, drijft. Dit is niks nieuws, echter laten we in Nederland veel van deze dynamiek onnodig verloren gaan. In Nederland worden namelijk veel mkb bedrijven beëindigd zonder dat ze verkocht worden aan een nieuwe ondernemer. Dit betekent in de praktijk veelal een gedwongen opheffing van deze bedrijven en een groot verlies aan kapitaal en werkgelegenheid.

De oorzaak van het beëindigen van bedrijven zonder deze te verkopen zijn uiteenlopend. Bijvoorbeeld een slechte overdraagbaarheid door de afhankelijkheid van de ondernemer, het niet tijdig of zelfs helemaal niet voorbereiden van de bedrijfsoverdracht of het niet kunnen vinden van een geschikte opvolger. Uit onderzoek blijkt dat in meer dan de helft dan de opgeheven bedrijven waardevolle onderdelen zitten voor een startende ondernemer of een gevestigd bedrijf wat wil groeien. Dit betekent dat veel bedrijven onnodig worden opgeheven met alle desastreuze gevolgen voor de bedrijvigheid van dien.

Behouden bedrijvigheid

Dat bedrijvigheid onmisbaar is voor de leefbaarheid is iedereen het wel over eens. Dat er veel bedrijven onnodig worden beëindigd waarmee veel kapitaal, kennis, ervaring en werkgelegenheid verloren gaat is iedereen het ook over eens. Waarom besteden ondernemers, belangenorganisaties en de politiek hier dan niet meer aandacht en geld aan?

Veel bedrijfsoverdrachten mislukken en toch realiseren ondernemers zich maar weinig dat een goede voorbereiding de kans op een succesvolle bedrijfsoverdracht aanzienlijk verhoogd. Vanuit de politiek zou hier dan ook meer aandacht aan moeten worden besteed. Niet alleen om zoveel mogelijk bedrijvigheid te behouden maar ook om de leegloop van het platteland te minimaliseren dan wel te voorkomen. Immers elk bedrijf dat op het platteland verdwijnt draagt bij aan een niet gewenste trek van, vooral jonge, mensen naar gebieden waar wel werk is.

Geen woorden maar daden

Links en rechts worden onderzoeken en projecten uitgevoerd om tot meer succesvolle bedrijfsoverdrachten te komen. Echter is het tijd om landelijk naar een structureel beleid en projecten over te stappen die daadwerkelijk een bijdrage leveren aan het realiseren van meer succesvolle (gedeeltelijke) bedrijfsoverdrachten en daarmee samenhangende het tegengaan van de leegloop van het platteland. Ideeën zijn er genoeg. Nu nog van woorden naar daden, want: geen bedrijvigheid geen economie!

Piet Regnerus is directeur van 2Excell bv (bedrijfsovernamekeurmerk.nl) en ANY Concept bv (oa. Omzetbeurs.nl en Totaalduurzaam.nl). De blogs van Piet gaan over zijn specialiteiten zoals bedrijfsoverdracht- en overnames, duurzaam ondernemen en overige MKB-gerelateerde zaken