AMSTERDAM - Het pleidooi om zelfstandigen deel te laten nemen aan een collectieve pensioenregeling schopte het deze week tot een eerste wetsvoorstel. Een gesprek met de drijvende krachten achter het VVD-plan.

© Thinkstock

De liberalen kondigden woensdag een wetsvoorstel aan waardoor het ook voor zelfstandigen zonder personeel (zzp'ers) mogelijk moet worden om zich aan te sluiten bij een premie pensioen instelling (ppi). Dat is nu nog voorbehouden aan werknemers in loondienst.

Linde Gonggrijp, directeur van FNV Zelfstandigen, is blij dat haar inspanningen door de politiek worden omarmd. "We wilden niet wachten op de bevindingen van de minister", zegt Gonggrijp. "We gaan zelf wel kijken hoe we dit kunnen realiseren."

Door de schaalvoordelen van zo'n ppi-fonds en de belastingvoordelen die daar bij horen bouwen zelfstandigen net zo 'goedkoop' vermogen op voor hun oudedagvoorziening als werknemers in loondienst. Als het wetsvoorstel aangenomen wordt zouden de eerste zelfstandigen-ppi's volgend jaar al van start kunnen.

Stappenplan

De VVD lanceerde het wetsvoorstel mede op aangeven van FNV Zelfstandigen (15.000 leden), die in samenwerking met advocatenkantoor Clifford Chance een stappenplan opstelde waarmee de plannen gerealiseerd kunnen worden.

De partij probeerde al in 2006 (samen met GroenLinks) zzp-pensioenen mogelijk te maken, maar toen bestond het verschijnsel ppi nog niet. "De groep zelfstandigen groeit snel en is belangrijk om onze economie draaiende te houden", zegt VVD-kamerlid Helma Lodders.

Een voorstel om werknemers die zelfstandige worden drie jaar bij hun pensioenfonds te laten blijven werd onlangs opgerekt naar tien jaar. "Maar nu is het tijd om verder te gaan", zegt Lodders. "Ik merk in gesprekken met zzp-platforms dat dit een wens is die leeft."

En het gaat echt ergens over, zegt het Kamerlid. "Als twintig procent zich aansluit bij een ppi, dan gaat het al om een groep van 200.000 zelfstandigen."

Voordelen

Behalve de kostenvoordelen zijn er volgens Gonggrijp van FNV Zelfstandigen meer redenen om je als zelfstandige aan te sluiten bij een ppi. En daarbij onderscheidt zo'n ppi zich van een gebruikelijk pensioenfonds, waar de meerderheid van de werknemers in Nederland verplicht aan deelneemt.

"Je kan bijvoorbeeld individuele beleggingskeuzes maken en je hebt meer inzicht in je eigen geld", zegt Gonggrijp. Dat laatste is vooral voor zelfstandigen een belangrijk gegeven, benadrukt zij. "En zo’n regeling moet vrijwillig zijn."

Nonprofit

Ieder collectief kan in de plannen van de VVD een ppi oprichten, maar “een paar honderd deelnemers is een mooi beginpunt”, zegt Hans van Meerten van Clifford Chance. FNV Zelfstandigen is het zelf in ieder geval niet van plan.

"Het mooiste zou zijn als meerdere belangenverenigingen de handen ineen sloegen, het liefst in de vorm van een nonprofitstichting", zegt Gonggrijp.

Van Meerten beaamt dat het lastig is om de precieze financiële voordelen van een ppi voor zelfstandigen te becijferen. "Maar het uitgangspunt moet zijn dat zelfstandigen dezelfde fiscale voordelen moeten hebben als werknemers. Het is niet meer van deze tijd om daarbij onderscheid te maken", meent hij.

Bijstand

En Van Meerten heeft nog een kanttekening in petto, voor het geval zelfstandigen toch geen beroep kunnen doen op een ppi: hij voorziet een groter beroep op de overheid op het moment dat de koopkracht van zelfstandigen daalt doordat hun pensioenen slecht geregeld zijn. "Zo'n grote groep zelfstandigen zou in staat moeten zijn om zelf in hun oudedagsvoorziening te voorzien"

Gonggrijp vult aan: "Als we het niet doen, bouwt 50 procent van de zelfstandigen weinig of geen pensioen op."

De twee experts vragen zich aan het einde van het gesprek hardop af wat de invoering van ppi's voor zelfstandigen teweeg gaat brengen bij gewone werknemers. Gaan die straks vraagtekens zetten bij hun verplichte deelname aan een pensioenfonds? Gonggrijp: "Wat dat betreft zijn de politiek en sociale partners nog huiverig."